Cỏ thìa là loại cây mà người mới hay tìm đầu tiên khi muốn có một thảm cỏ xanh ở tiền cảnh mà không muốn đụng tới bình CO2. Nhìn qua nó chỉ là những lá cỏ mảnh xanh tươi, nhưng trồng đúng cách thì chỉ sau vài tuần rễ bò đã lan kín nền, bể nào cũng ra dáng một bãi cỏ non dưới nước. Bể không CO2, đèn vừa phải, nền giàu dinh dưỡng, cỏ thìa vẫn sống khỏe và lan đều. Hãy cùng tìm hiểu chi tiết về loại cây này nhé.
Đặc điểm của cỏ thìa
- Tên khoa học: Sagittaria subulata, thuộc họ Alismataceae
- Nguồn gốc: miền đông nước Mỹ và Colombia, mọc ở vùng nước nông ven biển, cửa sông và đầm lầy
- Chiều cao: 5-10 cm khi đủ sáng, vươn tới 20-30 cm khi thiếu sáng
- Vị trí: tiền cảnh, trung cảnh
- Ánh sáng: trung bình, bật đèn 6-8 giờ mỗi ngày
- CO2: không bắt buộc, có CO2 cỏ lan nhanh và dày hơn
- Nhiệt độ: 20-28°C, chịu được xuống 18°C
- pH: 6,0-8,0, không kén nước
- Độ cứng: mềm đến cứng đều sống được
- Tốc độ phát triển: trung bình đến nhanh, lan bằng rễ bò ngang dưới nền

Cỏ thìa khác hẳn cây bám lũa ở chỗ nó là cây ăn rễ, sống bằng bộ rễ cắm xuống nền. Ngoài tự nhiên, cỏ mọc thành bãi ở vùng nước nông, rễ bò lan ra bốn phía rồi đẻ cây con ở đầu rễ. Cách sống này ngược với Ráy Nana và Dương Xỉ Java, hai loại bám lên lũa và đá thay vì cắm xuống nền. Vì vậy cỏ thìa cần nền giàu dinh dưỡng hoặc viên phân nhét rễ, còn nền sỏi trơ thì cỏ vẫn sống nhưng lan chậm và lá nhạt màu. Lá cỏ mảnh, dẹt, hơi cong ở đầu, màu xanh tươi khi đủ sáng và chuyển xanh đậm khi thiếu sáng.
Một điểm người mới hay thắc mắc: chiều cao của cỏ thìa do ánh sáng quyết định, không phải do giống. Đủ sáng, lá chỉ cao chừng 5-10 cm và nằm sát nền thành thảm. Thiếu sáng, lá vươn dài tìm sáng, có khi tới 20-30 cm, nhìn như cỏ dại mọc lòa xòa. Muốn thảm thấp và đều thì cho đèn đủ mạnh tới tận đáy bể, đừng để cây lớn hay lũa che mất chỗ trồng cỏ. Cỏ mới trồng hay rụng vài lá già trong tuần đầu, đó là cỏ đang thích nghi với nước mới, không phải cỏ chết. Cứ để yên, rễ bò sẽ đẻ cây con mới xanh hơn.
Các loại cỏ thìa phổ biến hiện nay
Nói cho đúng, chỉ có cỏ thìa thường mới là Sagittaria subulata, loại bán nhiều nhất ở Việt Nam. Bốn loại còn lại dưới đây là họ hàng cùng chi Sagittaria, ngoài tiệm vẫn hay xếp chung kệ cỏ thìa. Người mua cần biết rõ để khỏi mua nhầm loại cao lớn về trồng tiền cảnh.
Cỏ thìa thường
Dạng gốc, tên khoa học Sagittaria subulata. Lá mảnh, dẹt, xanh tươi, mọc thành bụi nhỏ rồi lan bằng rễ bò. Đây là loại rẻ nhất, khỏe nhất và dễ tìm nhất, hợp làm thảm tiền cảnh cho mọi bể, từ bể tép nhỏ tới bể cộng đồng lớn. Người mới nên bắt đầu từ loại này, vì nó chịu được nhiều sai sót nhất và nhân giống cũng dễ nhất.

Cỏ thìa lá rộng
Tên khoa học Sagittaria platyphylla. Lá to và rộng hơn hẳn cỏ thìa thường, bản lá dày, màu xanh đậm. Loại này mọc cao hơn, hợp trồng trung cảnh hoặc hậu cảnh hơn là tiền cảnh, vì lá rộng che mất tầm nhìn nếu trồng phía trước. Người mới hay nhầm nó với cỏ thìa thường lúc cây còn non, tới khi lá xòe rộng mới biết là mua nhầm.

Cỏ thìa lá mũi tên
Tên khoa học Sagittaria latifolia. Lá hình mũi tên, to và cứng, cây trưởng thành có thể cao tới cả nửa mét, thỉnh thoảng còn ra hoa trắng nhỏ. Loại này không hợp bể nhỏ, chỉ hợp bể lớn trồng hậu cảnh hoặc bể bán cạn. Mua về trồng tiền cảnh là sai chỗ, vài tuần sau lá che kín cả bể.

Cỏ thìa lá cỏ
Tên khoa học Sagittaria graminea. Lá rất mảnh, gần như sợi cỏ, mọc thành bụi dày và mềm. Loại này nhìn thanh thoát hơn cỏ thìa thường, hợp bể phong cách tự nhiên hoặc bể tép, vì lá mảnh không che mất tép con. Tốc độ lan vừa phải, cần nền giàu dinh dưỡng thì bụi mới dày.

Cỏ thìa dạng lùn
Đây không phải loài riêng mà là cỏ thìa thường mọc lùn khi được cho đủ sáng. Cùng một cây, trồng chỗ đèn mạnh thì lá chỉ cao 5-10 cm và nằm sát nền, trồng chỗ đèn yếu thì lá vươn dài gấp đôi gấp ba. Ngoài tiệm hay gọi dạng này là cỏ thìa lùn hoặc cỏ thìa mini. Người mua muốn thảm thấp thì đừng tìm giống lạ, chỉ cần cho đèn đủ mạnh và tỉa lá cao đi là cỏ tự nằm thấp xuống.

Cách trồng cỏ thìa đúng cách
Nếu chỉ nhớ một điều trong cả bài, hãy nhớ điều này: cỏ thìa trồng bằng cách cắm rễ xuống nền, càng cắm đúng càng lan nhanh. Đừng thả nổi hay buộc lên lũa như rêu, cỏ không bám được kiểu đó.
Có ba bước trồng đúng:
- Tách bó thành từng cụm nhỏ. Cỏ thìa thường bán theo bó hoặc chậu. Nhẹ tay tách bó ra thành từng cụm 2-3 cây, mỗi cụm giữ lại rễ khỏe. Rễ dài quá thì tỉa bớt chừng một phần ba, rễ mới sẽ mọc ra nhanh hơn. Bỏ hết bông gòn hay giá thể ươm còn dính ở rễ, để lâu trong bể dễ thối và làm bẩn nước.
- Cắm từng cụm xuống nền bằng nhíp dài. Cắm sâu chừng 2-3 cm, vừa đủ chôn hết rễ, đừng chôn lấp cả gốc lá vì gốc bị vùi sâu dễ thối. Các cụm cách nhau 2-4 cm, trồng so le như bàn cờ thì thảm lan đều và nhanh kín hơn trồng thành hàng thẳng.
- Châm nước thật nhẹ sau khi trồng xong. Đổ nước mạnh làm nền xáo trộn, cỏ mới cắm chưa bám rễ sẽ bật gốc trôi lềnh bềnh. Nên châm nước theo thành bể hoặc lót túi nilon rồi đổ lên trên.
Cỏ mới trồng hay rụng vài lá già và xỉn màu trong tuần đầu, nhất là cỏ trồng cạn chuyển sang trồng nước. Đó là cỏ đang thích nghi, không phải cỏ chết. Cứ để yên, rễ bò sẽ đẻ cây con mới xanh hơn. Đừng vội nhổ lên trồng lại, mỗi lần nhổ là cỏ phải bám rễ lại từ đầu.

Chăm sóc cỏ thìa trong bể thủy sinh
Ánh sáng: Cỏ thìa cần ánh sáng trung bình, bật đèn khoảng 6-8 giờ mỗi ngày là đủ. Đèn yếu thì lá vươn dài và thưa, đèn mạnh thì lá nằm thấp và thảm dày. Nếu bể dùng đèn mạnh cho cây khác, nên trồng cỏ thìa ở chỗ thoáng, đừng để cây lớn che mất sáng tới tận đáy. Đèn mạnh quá mà nước dư dinh dưỡng thì tảo bám lên lá cỏ trước tiên, vì lá cỏ mỏng và mọc chậm hơn tảo rất nhiều.
CO2 và phân nền: Cỏ thìa sống tốt trong bể không có CO2. Nếu có CO2, cỏ lan nhanh và dày hơn, nhưng đây không phải điều kiện bắt buộc. Vì cỏ hấp thụ dinh dưỡng chủ yếu qua rễ, bạn nên ưu tiên nền giàu dinh dưỡng hoặc viên phân nhét rễ đặt gần gốc cỏ, thay vì chỉ trông chờ vào phân nước. Nền sỏi trơ thì nhét viên phân rễ mỗi 2-3 tháng, cỏ sẽ khác hẳn. Cỏ thìa rất nhạy với thiếu sắt, lá non vàng nhạt mà gân vẫn xanh là dấu hiệu điển hình, lúc đó châm thêm phân nước có sắt liều nhẹ.
Nước: Cỏ thìa chịu được khoảng nhiệt độ và pH khá rộng, phù hợp với đa số bể cá cảnh ở Việt Nam. Mùa nóng nước vượt 30 độ cỏ vẫn sống nhưng chậm lan và lá thưa. Điều quan trọng hơn là nước ổn định, thay nước đều và tránh để bể quá bẩn, vì cỏ mọc lan bằng rễ bò nên nước kém là rễ yếu trước tiên. Cách giữ nước trong và ổn định thì xem chi tiết ở bài Cách Giữ Nước Bể Cá Luôn Trong. Nước máy mới thay nên khử clo trước, vì clo làm cỏ stress và đầu lá thâm dần.
Cắt tỉa: Muốn thảm thấp và đều thì tỉa lá cao đi, đừng để lá vươn dài rồi mới tỉa. Dùng kéo cong cắt ngang phần ngọn, cỏ sẽ dồn sức đẻ rễ bò ngang thay vì mọc cao. Tỉa xong nên hút phần lá vụn trôi trong bể, vì lá vụn bám vào lọc và chỗ khác rồi thối. Một thảm loang lổ chỗ dày chỗ thưa thường là do trồng cụm quá xa nhau và không tỉa, chứ không phải do thiếu phân.
Nhân giống cỏ thìa
Có hai cách nhân giống, cả hai đều dễ và không cần dụng cụ gì đặc biệt.
Cách thứ nhất là để rễ bò tự lan. Khi cỏ đã bám rễ, rễ bò sẽ bò ngang dưới nền rồi đẻ cây con ở đầu rễ. Cứ để yên, vài tuần sau cây con mọc lên thành cụm mới, thảm tự kín dần. Đây là cách nhàn nhất, chỉ cần kiên nhẫn chờ, vì cỏ lan theo sức của nó, không ép được.
Cách thứ hai là tách cây con đem trồng chỗ khác. Khi cây con đã có rễ riêng và vài lá xanh, bạn nhẹ tay nhấc cả cụm lên, tách khỏi cây mẹ rồi cắm xuống chỗ nền còn trống như cách trồng ban đầu. Không nên tách cây con còn non hoặc rễ chưa bám, vì cây con cần thời gian để đứng vững.
Các vấn đề thường gặp của cỏ thìa
- Lá vươn dài, thảm không thấp: Thường do đèn quá yếu hoặc cây lớn che sáng. Cách xử lý là tăng sáng tới đáy bể, dời cây che sáng đi chỗ khác và tỉa lá cao cho cỏ dồn sức lan ngang. Phần lá đã dài thì không lùn lại được, chỉ có lá mới mọc ra mới thấp.
- Lá vàng, nhạt màu: Thường do thiếu sắt hoặc nền nghèo dinh dưỡng. Cách xử lý là nhét viên phân rễ gần gốc và châm phân nước có sắt liều nhẹ. Lá đã vàng thì không xanh lại được, đừng tiếc, cứ cắt bỏ chờ lá mới.
- Cỏ rụng lá sau khi trồng: Thường do cỏ chuyển từ dạng trồng cạn sang trồng nước, lá cũ không chịu được ngập nước. Cách xử lý là cắt bỏ lá rụng, giữ nước ổn định và chờ cây con mới. Chỉ lo khi cả bụi thối gốc cùng lúc, lúc đó mới là cỏ chết thật.
- Rễ bò lan lung tung: Thường do không tỉa và để cỏ lan qua chỗ cây khác. Trường hợp này bạn cứ nhổ bỏ cây con mọc lệch, cắm lại vào chỗ cần phủ kín. Cỏ lan nhanh là điểm tốt, chỉ cần dọn dẹp đều tay.
- Cỏ bật gốc trôi lềnh bềnh: Phần lớn do cắm quá nông, cá lớn cọ vào làm bật, hoặc nền quá thô rễ không bám được. Cần cắm lại sâu hơn, dùng nền hạt mịn và tránh nuôi chung với cá hay cày nền. Cỏ mới cắm tuần đầu là lúc dễ bật nhất.
- Tảo bám lên lá cỏ: Thường do đèn quá mạnh, bật quá lâu hoặc nước dư dinh dưỡng. Cách xử lý là giảm giờ đèn, thay nước đều và nuôi thêm tép ăn tảo. Mảng cỏ bị tảo bám quá nặng thì nên tỉa bỏ để cỏ ra lá mới sạch hơn.
Cỏ thìa nuôi chung với cá tép nào?
Nhờ lá mềm và mọc thành thảm dày nên cỏ thìa hợp với hầu hết bể cộng đồng, nhất là bể tép. Bạn có thể nuôi chung với Cá Neon, Cá Bảy Màu, các loại cá nhỏ hiền lành và đặc biệt hợp với bể tép, vì tép thích bò trên thảm cỏ để kiếm ăn, lột vỏ và trú ẩn, tép con mới nở cũng trốn trong thảm cỏ khỏi bị cá lớn ăn mất.

Cá Thần Tiên cũng hợp bể có cỏ thìa, vì thảm cỏ tạo chỗ trú cho cá nhỏ và tép, còn cá thần tiên lớn thì ít phá cỏ. Ngược lại, để cỏ luôn sạch, bạn nên nuôi thêm đội dọn bể như Cá Otto, Tép Yamato hoặc Ốc Nerita. Nhóm này giúp ăn tảo và nhớt bám trên lá cỏ, đúng điểm yếu lớn nhất của các cây mọc chậm. Chỉ nên tránh nuôi chung với các loài cá chuyên ăn cây hoặc hay cày nền như cá vàng lớn, vì dù cỏ dai thì bị gặm và cày liên tục cỏ cũng không kịp hồi. Rêu Java trồng cùng bể cũng hợp, vì rêu bám lũa ở trên còn cỏ thìa phủ nền ở dưới, hai loại không tranh chỗ nhau.
Tham khảo thêm: Ráy Nana (cây bám lũa, không cần CO2), Dương Xỉ Java, Rêu Java, Cá Thần Tiên
Như vậy qua bài viết này bạn đã biết cách trồng và chăm sóc cỏ thìa rồi phải không. Đây là cây rất hợp cho người mới, bể không CO2 và bể tép, chỉ cần nhớ cắm rễ xuống nền giàu dinh dưỡng, cho đèn đủ mạnh tới đáy và tỉa đều tay là cỏ tự lan thành thảm. Hãy liên hệ Vua Thủy Sinh để được tư vấn chọn cỏ và setup bể phù hợp nhé.







