Bể mới setup xong, nước trong veo, lọc chạy êm, nhìn là muốn thả cá ngay. Nhưng khoan đã. Bể mới cần chạy cycle trước, rồi mới thả cá. Chạy cycle là gì, chạy bao lâu, và làm sao biết bể đã thả cá được? Bài này trả lời đúng 3 câu đó, viết theo cách người mới chơi ở Việt Nam vẫn làm.
Chạy cycle là gì?
Chạy cycle là cho bể mới chạy không có cá một thời gian, để vi sinh có lợi kịp sinh sôi trong lọc rồi mới thả cá. Từ cycle trong tiếng Anh có nghĩa là vòng tuần hoàn, ở đây là vòng xử lý chất thải trong bể. Người chơi ở Việt Nam còn gọi nôm na là chạy bể, ngâm bể hay nuôi nước trước.
Vi sinh có lợi là những con vi khuẩn nhỏ xíu mà mắt thường không nhìn thấy, sống bám trong lọc và trên các bề mặt trong bể. Việc của chúng là ăn chất độc do cá thải ra, biến chất độc đó thành chất ít độc hơn. Bể cũ đã có sẵn cả một đội vi sinh như vậy. Bể mới thì chưa có con nào. Chạy cycle chính là chờ cho đội vi sinh này đông lên đủ để gánh đàn cá sắp thả vào.
Tin tốt là khởi tạo vi sinh rất đơn giản: châm men vi sinh theo liều ghi trên chai là xong. Vi sinh trong chai sẽ bám vào lọc rồi sinh sôi. Không có men vi sinh thì vi sinh cũng tự sinh ra khi bể chạy, chỉ chậm hơn một chút. Không cần châm thêm hóa chất gì khác.
Vì sao bể mới không thả cá ngay được?
Cá thải ra chất độc qua mang và phân, thức ăn thừa thối rữa cũng sinh ra chất độc. Chất độc này gọi là amoniac, cực độc với cá. Trong bể cũ, đội vi sinh ăn hết amoniac mỗi ngày nên cá sống khỏe. Trong bể mới, chưa có vi sinh nên amoniac cứ tăng lên, cá thả vào là trúng độc.
Người chơi hay gọi đây là hội chứng bể mới. Dấu hiệu rất quen: cá mới thả 1-3 ngày đầu vẫn bơi bình thường, sau đó bắt đầu núp góc, thở gấp ở mặt nước, bỏ ăn, rồi chết lần lượt mà không rõ bệnh gì. Thay nước lúc đó chỉ cứu được tạm thời, vì hôm sau chất độc lại tăng lên. Cách xử lý đúng không phải là thay nước nhiều hơn, mà là nuôi đội vi sinh trước khi thả cá.
Cách chạy cycle đơn giản nhất
Cách dưới đây là cách người mới chơi ở Việt Nam vẫn làm, không cần đồ nghề phức tạp, chỉ cần kiên nhẫn chờ.
Bước 1, setup bể đầy đủ rồi cho lọc chạy liên tục 24/7, không tắt lọc bất cứ lúc nào. Lắp lọc, trồng cây nếu muốn, cho nước vào bể. Nước máy phải khử clo trước, vì clo giết cả vi sinh có lợi. Nước khử clo thì để ngoài xô 1 ngày cho bay hết clo, hoặc dùng thuốc khử clo theo liều ghi trên chai. Nhiệt độ giữ khoảng 24-30°C. Đèn bật khoảng 6-8 giờ mỗi ngày là đủ.
Bước 2, châm men vi sinh theo liều ghi trên chai là xong. Châm 1 lần lúc setup, sau đó cứ để lọc chạy, vi sinh tự bám vào lọc và sinh sôi. Không cần châm thêm gì khác, không cần pha chế hay đo nồng độ gì cả. Không có men vi sinh thì mỗi ngày thả một nhúm thức ăn nhỏ vào bể trống cũng được, thức ăn thối rữa sẽ nuôi vi sinh, chỉ chậm hơn một chút.
Bước 3, chạy lọc liên tục 2-3 ngày, trong lúc chờ thì không cần làm gì thêm, cứ để lọc chạy. Sau 2-3 ngày, nếu nước trong và không còn mùi tanh hôi thì thả lứa cá đầu được rồi. Bể ổn định hẳn thì cần thêm khoảng 1-2 tuần nữa, trong thời gian đó cứ thay nước 25% mỗi tuần một lần, thay ít nhưng đều. Nước mới thay vào cũng phải khử clo và cùng nhiệt độ với nước trong bể. Trong thời gian đầu nước hơi đục một chút là bình thường, vì vi sinh đang sinh sôi. Đừng thay gần hết nước vì thấy nước hơi đục.
Bước 4, sau 2-3 ngày chạy lọc thì thả lứa cá đầu tiên, chỉ 3-5 con cá nhỏ khỏe. Thả ít thôi, rồi chờ thêm 1 tuần nữa xem cá có khỏe không. Nếu cá bơi khỏe, ăn tốt thì thả thêm. Thả ồ ạt một lúc làm chất thải tăng đột ngột, đội vi sinh chưa kịp đông lên để gánh, bể sẽ bị quá tải. Bể ổn định hẳn sau khoảng 1-2 tuần, lúc đó thả thêm cá mới thoải mái hơn.
Cây thủy sinh cũng giúp ích trong lúc chạy cycle, vì cây hút một phần chất độc trong nước. Ráy Nana là lựa chọn hợp cho bể mới, vì cây sống khỏe, không cần CO2, lá dai ít bị cá rỉa. Nhưng đừng trông chờ cây gánh hết chất thải của cả đàn cá, đội vi sinh trong lọc mới là lực lượng chính.
Làm sao biết bể đã thả cá được?
Đừng đoán bằng mắt, vì nước trong không có nghĩa là nước an toàn. Sau 2-3 ngày chạy lọc, bể đã thả lứa cá đầu được khi nước trong và không còn mùi tanh hôi. Sau đó cứ nhìn lứa cá đầu: cá bơi khỏe, ăn tốt sau 1 tuần, cây ra lá non và bắt đầu phát triển, thì bể đang ổn định tốt.
Ai có bộ test nước thì đo thêm cho chắc. Bể sẵn sàng khi amoniac bằng 0 và nitrit bằng 0. Không có bộ test cũng không sao, cứ nhìn 3 dấu hiệu trên mà quyết định, đừng thả cá chỉ vì thấy nước trong.
Những lỗi người mới hay mắc
- Thả cá ngay sau khi setup xong, vì thấy nước trong. Đây là lỗi mất nhiều cá nhất, và cũng là lỗi dễ tránh nhất.
- Tắt lọc ban đêm để đỡ ồn. Vi sinh trong lọc thiếu oxy vài tiếng là chết hàng loạt, hôm sau bể phải chạy lại từ đầu.
- Thay gần hết nước mỗi khi thấy nước hơi đục. Nước mới setup hơi đục là bình thường, thay nhiều một lần chỉ làm chậm quá trình.
- Cho ăn quá tay những ngày đầu. Thức ăn thừa làm nước nhanh bẩn, cá dễ bị sình bụng và nấm.
- Rửa vật liệu lọc bằng nước máy chưa khử clo, hoặc thay toàn bộ sứ lọc cùng lúc. Làm vậy là vứt luôn đội vi sinh vừa nuôi được.
- Đoán bể đã xong bằng cảm giác thay vì nhìn cá và nước. Không chắc thì chờ thêm vài ngày, chờ thêm không bao giờ làm chết cá, thả sớm mới làm chết cá.
Thả cá đầu tiên như thế nào?
Thả lứa đầu ít thôi, khoảng 3-5 con cá nhỏ khỏe, rồi chờ một tuần, nếu cá vẫn khỏe thì thả thêm. Thả ồ ạt một lúc làm lượng chất thải tăng đột ngột, đội vi sinh chưa kịp đông lên để gánh, bể sẽ bị quá tải.
Lứa cá đầu nên chọn cá khỏe, chịu được biến động nhẹ. Cá Neon là lựa chọn quen thuộc cho bể cộng đồng, nhưng chỉ thả khi bể đã chạy xong hẳn, vì cá neon khá nhạy với nước chưa ổn định. Cá Chuột cũng hợp làm cá dọn bể tầng đáy trong lứa đầu, vì chúng khỏe và ăn thức ăn thừa dưới nền. Ngược lại, đừng bắt đầu bằng Cá Đĩa, vì cá đĩa cần nước rất ổn định, nhiệt độ 28-30°C, chỉ nên thả khi bể đã vận hành êm vài tuần. Cá Thần Tiên cũng vậy, nên thả sau khi bể đã có lứa cá đầu sống khỏe.
Sau khi thả cá, cho ăn ít trong những ngày đầu, và thay 25-30% nước mỗi tuần. Cách giữ nước trong và ổn định về lâu dài thì xem chi tiết ở bài Cách Giữ Nước Bể Cá Luôn Trong, vì giữ nước trong cũng là giữ cho hệ vi sinh và cá khỏe.
Tham khảo thêm: Cách Giữ Nước Bể Cá Luôn Trong, Cá Neon, Cá Chuột, Ráy Nana
Như vậy qua bài viết này bạn đã biết chạy cycle là gì và bể mới bao lâu thì thả cá được rồi phải không. Bình thường setup bể xong, châm men vi sinh rồi chạy lọc liên tục 2-3 ngày là thả lứa cá đầu được rồi, sau đó thả thêm từ từ, bể ổn định hẳn sau khoảng 1-2 tuần. Chờ thêm 2-3 ngày lúc đầu sẽ cứu được cả đàn cá về sau. Nếu bạn đang setup bể mới mà chưa biết nên bắt đầu từ đâu, cứ nhắn cho Vua Thủy Sinh để được tư vấn theo đúng bể của bạn trước khi thả cá.
