Cá Đĩa là loài cá nước ngọt được gọi là vua của bể cá cảnh, thân tròn dẹt như chiếc đĩa, màu sắc rực rỡ và bơi chậm rãi. Nhìn đàn cá đĩa bơi thành nhóm trong bể cây, ai cũng hiểu vì sao người chơi sẵn sàng chăm chút cho chúng từng chút một. Nuôi đúng cách, cá sống khỏe cả chục năm, lên màu đều và tự ghép cặp sinh sản ngay trong bể nhà. Hãy cùng tìm hiểu chi tiết về loại cá này nhé.
Đặc điểm của cá đĩa
- Tên khoa học: Symphysodon spp., thuộc họ Cichlidae
- Nguồn gốc: vùng nước chảy chậm của lưu vực sông Amazon ở Nam Mỹ
- Đường kính trưởng thành: 15-20 cm
- Bể tối thiểu cho đàn 5-6 con: từ 200 lít trở lên, cao từ 50 cm trở lên
- Nhiệt độ: 28-30°C, dưới 27°C cá dễ lờ đờ và bỏ ăn
- pH: 6,0-7,0
- Độ cứng: nước mềm, 1-8 dGH
- Thay nước: 20-30% mỗi tuần
- Cho ăn: 2-3 lần mỗi ngày, mỗi lần lượng cá ăn hết trong 2-3 phút
- Sinh sản: khoảng 12-18 tháng tuổi, trứng nở sau 2-3 ngày ở 29-30°C
Cá Đĩa có thân tròn dẹt hai bên, vây lưng và vây hậu môn ôm gần hết thân nên nhìn từ bên hông con cá gần như một hình tròn. Dạng hoang dã có nền nâu xanh với các sọc đứng sẫm màu, còn cá lai tạo trong trại có đủ màu xanh, đỏ, vàng và vân đốm.
Điều đầu tiên cần để ý khi chọn cá là cá phải nuôi theo đàn, không nuôi lẻ một hai con. Cá đĩa là loài sống bầy đàn, nuôi ít nhất 5-6 con thì cá mới dạn, ăn đều và lên màu tốt. Nuôi lẻ một con, cá thường núp góc, cụp vây và bỏ ăn. Khi mua, nên chọn cá bơi thẳng, thân tròn đều, mắt trong, vây xòe, và ăn ngay khi người bán thả thức ăn thử. Cá gầy, vây rách hay bơi nghiêng thì không nên lấy dù giá rẻ.
Các dòng cá đĩa phổ biến hiện nay
Cá đĩa Blue Diamond
Thân xanh dương đậm gần như trơn, không vân, mắt đỏ nổi bật trên nền xanh. Đây là dòng được nhiều người chọn nhất vì màu sạch, lên bể nền tối hay nền sáng đều đẹp, và cá khỏe hơn nhiều dòng vân cầu kỳ.
Cá đĩa Pigeon Blood
Thân trắng kem với vân đỏ loang như vệt máu bồ câu, vây viền đỏ. Dòng này lên màu rực nhất khi cá trưởng thành và nước sạch ổn định, nhưng cá con thường nhạt màu nên người mới hay nhầm là cá lỗi.
Cá đĩa Red Turquoise
Nền xanh ngọc với các sọc đỏ chạy ngang thân, vây đỏ rực. Dòng này gần với dạng hoang dã, khỏe và dễ nuôi hơn nhiều dòng lai khác, hợp cho người mới bắt đầu chơi cá đĩa.
Cá đĩa Leopard
Nền xanh nhạt với đốm đỏ dày như da báo, mỗi con một hoa văn riêng nên nuôi đàn nhìn không bị đơn điệu. Dòng leopard ăn khỏe và lớn nhanh, cần bể cao để thân tròn phát triển đủ lớn.
Cá đĩa Yellow Melon
Thân vàng cam đậm, gần như trơn, đầu nhạt màu hơn thân. Dòng này được nhiều người chọn vì lên bể sáng màu rất đẹp, nhưng cần nước sạch và ổn định thì màu mới giữ được đều, cá stress là nhạt màu ngay.
Bể nuôi cá đĩa
Đàn 5-6 con cá đĩa cần bể tối thiểu khoảng 200 lít, chiều cao từ 50 cm trở lên. Bể 300 lít trở lên sẽ ổn định hơn nhiều, vì cá đĩa ăn nhiều, thải nhiều, nước trong bể nhỏ rất nhanh bẩn. Lọc nên đủ khỏe để giữ nước trong nhưng dòng chảy nhẹ, tránh thổi mạnh làm cá phải bơi ngược dòng cả ngày.
Trong bể nên có cây lá rộng như ráy, lũa đứng và vài khoảng trống để cá bơi. Nền cát mịn hoặc sỏi nhỏ đều được, miễn là không có cạnh sắc làm rách vây. Đèn vừa phải, bật khoảng 8-10 tiếng mỗi ngày là đủ. Ánh sáng quá gắt không làm cá đẹp hơn mà chỉ khiến cá nhát và rêu hại mọc nhanh.
Về nước, giữ nhiệt độ 28-30°C, pH 6,0-7,0 và thay 20-30% nước mỗi tuần. Cá đĩa rất sợ thay đổi đột ngột, nhất là nhiệt độ xuống dưới 27°C thì cá lờ đờ, bỏ ăn và dễ nhiễm bệnh. Nước mới phải khử clo, cùng nhiệt độ với nước trong bể, châm từ từ. Amoniac và nitrit phải luôn ở mức 0, nitrat giữ dưới 20 ppm. Nhiều người mới thay 70-80% nước một lần vì thấy bể hơi đục, rồi cá cụp vây cả tuần sau đó. Thay ít nhưng đều bao giờ cũng tốt hơn thay nhiều một lần.
Cá đĩa ăn gì
Cá Đĩa ăn tạp thiên về đạm. Thức ăn nền có thể là cám hoặc viên nhỏ dành cho cá cichlid, cho ăn 2-3 lần mỗi ngày, mỗi lần chỉ lượng cá ăn hết trong khoảng 2-3 phút. Xen kẽ bằng thức ăn tươi hoặc đông lạnh như trùn chỉ, artemia, bo bo và tim bò xay để cá lên màu và lớn nhanh. Tim bò là món quen thuộc của dân nuôi cá đĩa, nhưng chỉ tiêu hóa tốt khi nước đủ ấm từ 28°C trở lên.
Cho ăn quá tay là lỗi gặp nhiều nhất, vì thấy cá lúc nào cũng bơi lên xin ăn. Thức ăn thừa chìm xuống nền sẽ làm nước nhanh bẩn, cá dễ bị sình bụng và nhiễm ký sinh đường ruột. Nếu sau 3 phút vẫn còn thức ăn nổi hoặc chìm, lần sau giảm khẩu phần xuống. Cá đĩa ăn chậm hơn nhiều loài khác, nên khi nuôi chung phải để ý xem cá đĩa có kịp ăn không, đừng để cá nhanh hơn tranh hết phần của nó.
Nuôi chung cá đĩa với cá nào
Khi còn nhỏ, cá đĩa khá hiền nhưng rất nhát, nên bạn bể phải là loài hiền, bơi chậm và không tranh ăn gắt. Những bạn bể hợp lý hơn là cá chuột tầng đáy, cá hồng tử kỳ hay cá cầu vồng cỡ vừa, cá tetra lớn như cá neon vua, các loài cá hiền có kích thước tương đương và không rỉa vây.
Không nuôi chung với cá vừa miệng cá đĩa, cá hay rỉa vây, cá bảy màu vây dài hay các loài cichlid hung dữ khác. Cá neon nhỏ, tép cảnh nhỏ hay cá bột đều không an toàn khi ở chung với cá đĩa lớn. Nhiều người đã mất cả đàn neon chỉ sau một đêm mà không hiểu vì sao. Nếu bể đã có cá đĩa trưởng thành đang giữ lãnh thổ, việc thả thêm cá mới vào giữa bể của chúng thường gây xung đột. Nên thả cá mới khi tắt đèn hoặc sắp xếp lại bố cục để phá lãnh thổ cũ.
Cá đĩa sinh sản ra sao
Cá đĩa thường tự ghép cặp khi nuôi đàn từ nhỏ, khoảng 12-18 tháng tuổi là có thể sinh sản. Cặp cá sẽ chọn một mặt phẳng đứng, có thể là ống đẻ, phiến đá hoặc thành kính, rồi cùng nhau dọn sạch chỗ đó trong vài ngày. Cá cái đẻ trứng thành hàng, cá đực bơi theo sau thụ tinh, sau đó cả hai thay nhau quạt vây giữ trứng sạch.
Trứng thường nở sau khoảng 2-3 ngày ở nhiệt độ 29-30°C, pH 5,5-6,5. Cá bột bám vào thân bố mẹ để ăn lớp chất nhầy trên da trong 10-14 ngày đầu, đây là điểm đặc biệt nhất của cá đĩa mà ít loài cá nào có. Nếu muốn giữ cá con, nên tách riêng cặp sinh sản sang bể riêng khoảng 100 lít, đáy trơn, ngay từ khi thấy chúng dọn ổ, vì trong bể cộng đồng trứng và cá bột rất dễ bị các cá khác ăn mất. Sau giai đoạn ăn chất nhầy, cá bột mới chuyển sang artemia mới nở. Đây là giai đoạn tốn công nhất, nên người mới nên nuôi cá khỏe, ghép cặp thành công trước rồi mới tính tới chuyện nhân giống.
Bệnh thường gặp ở cá đĩa
- Đốm trắng: cá xuất hiện chấm trắng li ti trên thân và vây, hay cọ mình vào vật trang trí. Nguyên nhân thường do nhiệt độ thay đổi đột ngột hoặc cá mới về chưa quen nước. Cách xử lý phổ biến là giữ nhiệt độ ổn định ở 29-30°C trong vài ngày kết hợp thuốc trị đốm trắng theo liều ghi trên bao bì, đồng thời thay nước đều.
- Bệnh lỗ đầu và ký sinh đường ruột: cá bỏ ăn, gầy dần, phân trắng kéo sợi, trên đầu xuất hiện lỗ nhỏ. Bệnh này hay gặp khi nước bẩn kéo dài hoặc thức ăn sống chưa xử lý sạch. Cần tách cá bệnh ra bể riêng, giữ nước sạch, giữ nhiệt độ 30°C và dùng thuốc đặc trị theo hướng dẫn. Đừng thả thuốc thẳng vào bể chính khi chưa cần, vì thuốc có thể làm hỏng hệ vi sinh của lọc.
- Nấm và lở loét: vết trắng như bông gòn hoặc vết loét hở thường xuất hiện sau khi cá bị xây xát vây hoặc nước quá bẩn. Cần tách cá bệnh ra bể riêng, giữ nước sạch và dùng thuốc theo hướng dẫn.
- Cụp vây, núp góc: đây là dấu hiệu stress hơn là một bệnh cụ thể. Kiểm tra nhiệt độ, pH, amoniac và xem có cá nào đang rượt đuổi nó không. Cá đĩa stress vì nhiệt độ dưới 27°C là chuyện hay gặp nhất. Sửa nguyên nhân thì cá thường hồi lại trong vài ngày.
Tham khảo thêm
- Ráy Nana: cây lá rộng, hợp làm chỗ trú cho cá đĩa.
- Cá Thần Tiên: cùng họ cichlid Amazon, nuôi chung được khi bể đủ rộng và nhiệt độ giữ ở 28°C.
- Cá Chuột: bạn bể tầng đáy hiền lành, dọn thức ăn thừa dưới nền.
- Cá Neon: chỉ nuôi chung khi cá đĩa còn nhỏ; cá lớn có thể ăn cá neon.
- Cách Giữ Nước Bể Cá Luôn Trong: nền tảng để giữ nước ổn định cho cá đĩa.
Như vậy qua bài viết này bạn đã hiểu cá đĩa nuôi bể bao lớn, ăn gì, ghép chung với cá nào an toàn và cách nhận biết cặp sinh sản. Nếu bạn đang phân vân nên chọn dòng màu nào, bể bao nhiêu lít mới vừa hay ghép chung với đàn cá đang có ở nhà có ổn không, cứ nhắn cho Vua Thủy Sinh để được tư vấn theo đúng bể của bạn trước khi thả cá.
